1. Sky Background Measurement MaximDL Plugin
2. DIMM Seeing Monitor - A MaximDL Application
3. Sky Flats Assistant MaximDL Application
4. PlateSolve2 Maxim Plugin
5. Pinpoint Guider Calibration MaximDL Plugin
6. DSS Image Blink Comparator MaximDL Plugin
7. Manual Guider Calibration MaximDL Plugin

======================================================================

Sky Background Measurement MaximDL Plugin

http://winfij.com/maximdl/skymag.html

Prosty plugin do pomiaru jasności tła nieba na już wykonanym zdjęciu. Lokalizujemy na zdjęciu nie przepaloną gwiazdę, której jasność znamy, uruchamiamy plugin, wpisujemy jasność gwiazdy i następnie klikamy na nią kółeczkami apertury. Pokazuje się wynik.

skymag_1_2.zip

Nie sprawdzałem jeszcze oprogramowania ze sprzętem..... 

Zapoznałem się na sucho z tym softem jest on dość prosty w obsłudze i konfiguracji.

Z działu Download pobieramy odpowiednią instalke i na samym dole pobieramy dodatkowo skyatlas- wewnętrzne planetarium

Po więcej informacji odsyłam do strony https://nighttime-imaging.eu

Pozdrawiam Rafał

Przykładowy wygląd programu -night

Nie chcę zanudzać detalami. Powiem tyle, że próbowaliśmy nadgonić lata zapóźnień zarówno jeśli chodzi o funkcjonalność jak i standard interfejsu. Rozważaliśmy różne opcje, z migracją na znacznie bardziej zaawansowany silnik Discourse włącznie. Największym wyzwaniem był sam upgrade z muzealnej już, dotychczasowej wersji. Tu muszę podziękować naszemu adminowi serwera - panu Jarosławowi z krakowskiej firmy BAJT, bez wsparcia którego nie poradziłbym sobie z upgradem. Udało się - i zaczęliśmy od próby postawienia na bazie phpBB możliwie współcześnie działającego i wyglądającego forum. Mimo mojego początkowego sceptycyzmu muszę powiedzieć, że po uzupełnieniu phpBB dodatkowymi rozszerzeniami, efekt jest znacznie lepszy niż się spodziewałem. Na tyle dobry, by nie traktować go z góry jako chwilowy krok przejściowy ku migracji na Discourse. Ta opcja jest na stole, upgrade otworzył nam również taką ścieżkę, ale widzę dość powodów aby przez pewien czas pobawić się tym co mamy i ocenić, na ile zaspokaja to apetyty związane z rozstaniem ze starym silnikiem.

Zapraszam zatem wszystkich, którzy zniechęcili się do Astromaniaka z powodu jego siermiężnych technikaliów, ale również tych, którzy mają w pamięci niekończące się awantury regulaminowe i konflikty. Mamy to wszystko za sobą, mamy nowy regulamin i jasne zasady moderacji, dawne spory wygasły i dziś mało kto chyba o nich w ogóle pamięta. A co z technikaliów? Nie ukrywam, że staramy się wzorować na tutejszym forum i Astropolis, które korzystają ze świetnego silnika Invision. Starałem się zbliżyć do tych standardów na tyle, na ile pozwala phpBB:

- uzupełniliśmy funkcje phpBB o rozbudowany system reakcji/lajkowania oraz powiadomień

- zorganizowaliśmy listing nowości na stronie głównej z prawdziwego zdarzenia

- usprawniliśmy znacznie przeglądanie zdjęć i załączników, powiększyliśmy miniatury zdjęć, w pewnym stopniu udało się także usprawnić upload plików

- zrewolucjonizowaliśmy upload mediów z zewnętrznych serwerów - wystarczy link aby osadzić filmy, playlisty, rolki, wpisy z mediów społecznościowych itp.

- udostępniliśmy do wyboru wersję jasną i ciemną interfejsu

- zainstalowaliśmy znacznie uproszczoną wersję czata, który teraz jest bardziej dostępny i przypomina trochę zwykły komunikator, a nie skomplikowaną maszynerię z początków wieku...

Oprócz tego wprowadziliśmy dziesiątki drobniejszych poprawek, bardzo uprościliśmy interfejs i lepiej przystosowaliśmy go do urządzeń mobilnych. Po wielu latach jest to prawdziwe nowe otwarcie - na które serdecznie zapraszam!

Szczegóły rewolucji Astromaniak 2.0: https://www.astromaniak.pl/viewtopic.php?t=76334

http://willbell.com/HANDBOOK/Annals.html

Ktokolwiek widział, ktokolwiek wie coś o tym? Czy to jest warte grzechu jako pamiątko - kolekcja i źródło informacji? Na ebajcu widziałem od czasu do czasu za około 100 funtów pojedyncze tomy, a tu nagle dostałem emila od wydawcy i taka cena....

Wklejam link  @midimariusz, który odwalił kawał dobrej roboty i wszystko rozpisał bardzo szczegółowo tutaj: 

Załączam również instrukcje korzystania z generatora: https://www.astro-poludnie.pl/viewtopic.php?f=29&t=98

Jeśli chcemy słabsze gwiazdy, to do dyspozycji mamy katalog UCAC4 do około 16mag, albo nowszy katalog z misji Gaia z gwiazdami do 21mag. Sonda kosmiczna Gaia https://en.wikipedia.org/wiki/Gaia_(spacecraft) już od ponad 5 lat przebywa w kosmosie i do tej pory zebrała ponad 70 tysięcy gigabajtów danych. Jej detektor składa się ze 106 osobnych matryc CCD, które dysponują sumaryczną rozdzielczością prawie 1000 Mpx, a fizyczne rozmiary detektora to 100 x 40 cm. Na stronie https://www.ap-i.net/skychart/doku.php?id=en/download możemy pobrać katalog gwiazd GAIA DR 2 podzielony na trzy części: gwiazdy do 15mag (około 1GB), gwiazdy 15-18mag (około 7GB) oraz gwiazdy 18-21mag (około 34GB). Pliki katalogu GAIA pobieramy te, które chcemy i rozpakowujemy je do wybranego katalogu. Następnie katalog ten (katalog "gaia", a nie podkatalogi "gaia1" czy "gaia2") pokazujemy w okienku Katalog, zakładka Gwiazdy (CdC) w pozycji Gaia Catalog, zaznaczmy haczyk i gotowe

Gromada M34 z gwiazdami z katalogu Hipparcos

i z gwiazdami z katalogu Tycho 2

i z gwiazdami z katalogu Gaia do 15mag

Pobieranie 45GB danych może nie każdemu się uśmiecha, szybkość pracy CdC przy takich ogromnych katalogach też spada, a przecież nie zawsze potrzebujemy wyświetlać gwiazdy do 21mag. Możemy pobrać dane z katalogu Gaia do 15 albo 18mag, a do 21mag doładowywać tylko na życzenie w wybranych miejscach na niebie. W tym celu katalog Gaia dodać można do zakładki Katalog VO (Virtual Observatory). Wtedy po przybliżeniu fragmentu nieba (nie większego niż jeden stopień, żeby do pobrania nie było zbyt wiele danych) możemy "dociągnąć" obiekty z katalogu Gaia do 21mag.

Żeby to zrobić, najpierw przybliżamy interesujący nas fragment nieba. Następnie otwieramy okno Katalog, przechodzimy na zakładkę Katalog VO i klikamy Dodaj. W pole tekstowe obok przycisku Według nazwy wpisujemy "GAIA", klikamy Według nazwy, po wyszukaniu na liście zaznaczamy katalog I/345 i klikamy Wybierz katalog. Następnie wybieramy pierwszą zakładkę I/345/gaia2, wpisujemy Domyślny zasięg na 21 i klikamy Pobierz katalog. Następnie upewniamy się że katalog Gaia DR2 jest włączony (zielone kółeczko) i gotowe. 

Gromada M34 z gwiazdami z katalogu Gaia do 21mag pobranymi w zakładce Katalog VO

Jeżeli zmienimy obszar nieba i chcemy doładować gwiazdy do 21mag z nowego obszaru, to wystarczy kliknąć przycisk Przeładuj obok katalogu Gaia DR2 w zakładce Katalog VO.

Dziś znalazłem, jeszcze nie testowałem ale komentarze ma bardzo dobre.

http://www.stellarium.org/pl/

                 Cephei Astroforum

               Sekcja Obserwatorów Gwiazd Zmiennych

                          http://cepheiastroforum-sogz.cba.pl

1. Do wykonania panoramy potrzebna będzie aplikacja, która takie zdjęcia robi. Niektóre telefony mają taką opcję zainstalowaną fabrycznie. Jeśli jednak takiej opcji nie ma, to możemy wykorzystać istniejące aplikacje. Ja wykorzystałem taką na Androida o nazwie "360 Photo Sphere Camera". W sofcie tym cała sfera podzielona jest na 29 stref, którym robimy zdjęcia a oprogramowanie złoży je w jedno duże zdjęcie.
   Uruchamiamy aplikację. W aplikacji, w menu "Create" klikamy "Photo Sphere - Create a look -a- round panorama standing in one location", wykonujemy zdjęcia po kolei najeżdżając celownikiem na kółeczko w każdej ze stref i odczekaniu aż aparat zrobi zdjęcie. Wykonują się one automatycznie. Po ich wykonaniu i zatwierdzeniu, zdjęcie zapisuje się w menu "Project" o nazwie zawierającej datę i czas wykonania w formacie: RRRR_MM_DD_gg_mm_ss.jpg czyli np. 2024_04_07_11_07_48.jpg
   Trzeba nabrać wprawy i zdjęcia wykonywać szybko ale starannie żeby nie było przesunięć, dużych różnic w naświetleniu, artefaktów itp. bo na finalnym zdjęciu może zostać obraz jednej nogi fotografa czy stóp bez właściciela 😄 . Na chmury nie zwracamy uwagi bo i tak będą wycięte. Wskazane jest żeby na zdjęciu było widać tarczę Słońca (chyba, że znamy dokładnie kierunek np. północny na zdjęciu) ułatwi to dokładne ustawienie zdjęcia względem kierunków geograficznych.
   O tym, jak wyszło zdjęcie sferyczne możemy przekonać się klikając w menu Project, następnie trzy kropeczki w kółku i Preview. Uruchomi się tryb podglądu, w którym przesuwając telefon możemy zobaczyć efekt. Jeśli jesteśmy zadowoleni z wyniku klikamy Download i zdjęcie ląduje w Galerii naszego telefonu. Następnie zdjęcie to trzeba zgrać na komputer.
2. Otwieramy ściągnięte zdjęcie w Photoshopie, Gimp lub edytorze graficznym.
3. Zmieniamy rozmiar zdjęcia na 2048x1024.
4. Odpowiednim narzędziem (lasso, szybkie zaznaczenie) zaznaczamy niebo i usuwamy, pozostawiając obiekty które nachodzą na tło nieba {drzewa, budynki itp.). Miejsce po usunięciu nieba musi być przezroczyste.
5. Zdjęcie powinno być dokładnie zorientowane z kierunkami geograficznymi i do tego trzeba się trochę przyłożyć. Dla SkySafari lewa krawędź zdjęcia musi pokrywać się z kierunkiem północnym natomiast dla Stellarium lewa krawędź oznacza kierunek wschodni. Jednak możemy przygotować tylko zdjęcie i dla SkySafari i dla Stellarium z tym, że dla Stellarium wprowadzimy odpowiednią korektę w pliku konfiguracyjnym.
   Jak już napisałem wyżej, dobrze byłoby zrobić zdjęcie z widoczną tarczą Słońca. Mając środek tarczy Słońca oraz znając współrzędne GPS miejsca (powinny być zapisane w danych EXIF pliku), datę i czas wykonania zdjęcia (dane w EXIF albo w nazwie pliku) możemy dość dokładnie zorientować i dopasować zdjęcie zgodnie z kierunkami geograficznymi.
   Korzystając z mapy nieba i po ustawieniu daty i czasu dla danego miejsca, odczytujemy azymut i wysokość Słońca nad horyzontem. Następnie azymut i wysokość dla Słońca przeliczamy na współrzędne X i Y w pikselach dla danego zdjęcia wg poniższego przykładu. W obliczonym punkcie musi być środek tarczy Słońca.

Przykład:

1. Wykonane zdjęcie sferyczne w dniu 7 kwietnia 2024 r o godzinie 11:07 w Zatomiu
   
    
2. Współrzędne GPS dla Zatomia: 56^o 07' 57" N, 15^o 50' 39" E
   Według SkySafari Słońce miało tam i wtedy współrzędne - azymut: 143^o29'45" (143,4958^o) i wysokość nad horyzontem: 38^o40'49" (38,6803^o)
3. Obliczamy miejsce na zdjęciu ( X,Y w pikselach ) w którym powinno się znaleźć tarcza Słońca.
   Przeliczamy azymut na piksele w osi X (0-360 stopni na 0-2047 pikseli) oraz wysokość nad horyzontem na piksele w osi Y (0-180 stopni na 0-1023 pikseli).
   W GIMPie jak i w PS punkt 0,0 znajduje się w lewym górnym rogu zdjęcia. Przyrost w osi X następuje "normalnie" - w prawo. Natomiast w osi Y przyrasta ku dołowi. Dlatego w osi Y pozycję Słońca musimy obliczyć od zenitu czyli od 90^o odemujemy wysokość Słońca nad horyzontem

   Oś X
   - lewa krawędź ekranu w osi X to 0 pikseli kierunek północny, środek zdjęcia - 1024px to kierunek południowy a prawa krawędź to 2047 pikseli (szerokość zdjęcia: 2048 px) to znowu północ;
   wynik zaokrąglamy do pełnych pixeli.
                             143,4958^o  <-> 360^o
                                      x (px) <-> 2047 (px)

   x = (2047*143,4958^o)/360^o = 815,93
   po zaokrągleniu x = 816 pikseli

   oś Y
   - zenit jest w 0 pikseli a nadir w 1024 pikseli
   90^ - 38,6803^o = 51,3197 ^o <-> 180^o
                                      y (px) <-> 1023 (px)  
   y = (1023 * 51,3197^o)/180^o= 291,667
   po zaokrągleniu y = 292 pikseli

4. Obliczony środek tarczy Słońca (czerwone kółko) można zaznaczyć na drugiej warstwie, wtedy łatwiej będzie dopasować zdjęcia. Na zdjęciu zaznaczamy też środek tarczy Słońca (niebieskie kółko na warstwie podstawowej) żeby łatwiej dopasować do obliczonej pozycji
   
    
5. Po obliczeniu, przesuwamy zdjęciem tak, aby środek tarczy Słońca znalazł się w miejscu o współrzędnych x=816, y=292 pikseli. Po przesunięciu zdjęcia na jednym boku oraz na górze lub na dole zdjęcia pojawią się "puste" miejsca,
   
   
    które uzupełniamy brakującymi fragmentami z przeskalowanego zdjęcia. Fragmentów nieba nie uzupełniamy bo i tak zaraz będzie usunięte.
    
   
   Zdjęcie finalne z usuniętym niebem. Ważne! Niebo-tło musi być przeźroczyste.
   

Tak przygotowane zdjęcie zapisujemy w formacie PNG z opcjami: z najmniejszą kompresją i bez przeplotu.

== SkySafari ==

1. Zapisany plik trzeba skopiować na telefon do folderu: "Ten komputer\Nazwa telefonu\Pamięć wewnętrzna\Android\data\com.simulationcurriculum.skysafari7pro\files\Horizon Panoramas".
2. Potem w opcjach SkySafari wchodzimy do Settings -> Horizon & Sky i znajdujemy i zaznaczamy wklejoną panoramę.

Od teraz możemy cieszyć się swoją własną przygotowaną panoramą.

 == Stellarium ==
Utworzone jak wyżej zdjęcie - panorama może też być wykorzystane w Stellarium, tylko trzeba odpowiednio przygotować i zapisać plik konfiguracyjny. Plik konfiguracyjny o nazwie landscape.ini oraz plik ze zdjęciem też z określoną nazwą (np.. Zatom_pole.png) umieszczamy w folderze o ustalonej i nie powtarzającej się nazwie, np.: Zatom-pole
Ścieżka w którym powinien znaleźć się ten folder to:
C:\Users\"Nazwa użytkownika"\AppData\Roaming\Stellarium\landscapes\
Jak już wspomniałem w Stellarium możemy wykorzystać zdjęcie przygotowane dla SkySafari. Z tym, że w SkySafari lewa krawędź zdjęcia to "Północ" a w Stellarium lewa krawędź to "Wschód". W takim wypadku trzeba w pliku konfiguracyjnym (parametr: angle_rotatez) nakazać aby Stellarium "obróciło" zdjęcie o odpowiedni kąt czyli w tym wypadku albo o "-90" albo o "270" - efekt będzie taki sam.
======== zawartość przygotowanego przeze mnie pliku landscape.ini
[landscape]
name = Zatom pole
author = Krzysztof Szymański
description = Zatom pole
type = spherical
maptex = Zatom_pole.png
angle_rotatez = -90

[location]
planet = Earth
latitude = +53d07'57"
longitude = +15d50'39"E
altitude = 83
timezone = Europe/Warsaw
========

Jednak ja już przygotowałem dwie paczki panoram z Zatomia - jedna jest z pola a druga z placu przy Pyrlandii. Można je ściągnąć i skorzystać w Stellarium z opcji importu spakowanego pliku.
Poniżej rzuty ekranu wraz opisem jak to zrobić:

1. W uruchomionym Stellarium najeżdżamy na zakładkę z lewej strony ekranu i klikamy w "Okno ustawień idok i nieba [F4]" albo naciskmy klawisz F4
   
    
2. W okienku przechodzimy na zakładkę "Krajobraz" i klikamy w przycisk "Dodaj/usuń krajobrazy.."
   
    
3. W kolejnym okienku klikamy "Zainstaluj nowy krajobraz z archiwum ZIP.." i wskazujemy lokalizację z plikiem zip z odpowiednią panoramą.
   
    
4. I na koniec w zakładce "Krajobraz" zaznaczamy wybraną panoramę do wyświetlania.
   

Załączone pliki z panoramami z Zatomia (pliki dla SkySafari należy po ściągnięciu rozpakować i w takiej formie skopiować na telefon):

Zatom-pole - SkySafari: Zatom_pole_png.zip
                       Stellarium: Zatom-pole.zip

Zatom-plac - SkySafari: Zatom_plac_png.zip 
                      Stellarium: Zatom-plac.zip

Stellarium

XEphem

KStars

Celestia

oraz chodzi o dane liczbowe, nie graficzne; np pozycję Marsa dla danej daty.

Co chciałbym zrobić:

obliczyć pozycję według algorytmów z pdf: LOW-PRECISION FORMULAE FOR PLANETARY POSITIONS - T. C. Van Flandern and K. F. Pulkkinen

i How to compute planetary positions - By Paul Schlyter, Stockholm, Sweden

a następnie sprawdzić czy dobrze policzyłem patrząc na pozycje podane przez programy astronomiczne.

Zapraszam osoby obyte w tym programie o napisanie kilku słów na temat samego programu oraz na temat planowania obserwacji, sterowania teleskopem itp.

Otwieramy panel Katalog VO: menu Ustawienia -> Katalog -> Katalog VO.

Klikamy Dodaj i obok przycisku Według nazwy wpisujemy symbol katalogu III/215. Klikamy przycisk Według nazwy, po chwili pojawia się na liście jedna pozycja:

Zaznaczamy ją i klikamy Wybierz katalog. W następnym oknie ustawiamy Domyślny zasięg na 20, Typ obiektu na Mgławice jasne, Domyślny rozmiar na 600 sekund, tak jak na obrazie poniżej:

Po czym klikamy przycisk Pobierz katalog. Po pobraniu katalogu okienko zamyka się. Upewniamy się, że w zakładce Katalog VO obok pozycji 7th Catalog of Galactic Wolf-Rayet kulka jest zielona. Jeśli jest czerwona, to ją klikamy. I klikamy OK. Na mapie powinny się pojawić obiekty WR, a w wyszukiwarce powinno dać się je wyszukiwać. Należy przybliżyć nieco mapę, bo przy znacznym oddaleniu obiekty będą wyłączone. Jeśli chwilowo nie chcemy wyświetlać obiektów z tego katalogu w okienku Katalog VO trzeba kliknąć zieloną kulkę tak, żeby zmieniła się na czerwoną - wtedy wyłączamy wyświetlanie danego katalogu. 

Gwiazda zmienna GP And (czerwony wykres), znajdująca sie w gwiazdozbiorze andromedy. GP And jest gwiazdą pulsującą typu HADS (Gwiazdy o dużej amplitudzie δ Scuti. Są to pulsatory radialne, wykazujące asymetryczne krzywe blasku  i amplitudy >0,15 mag.). Zmiany jasności gwiazdy na przestrzeni 4 godzin 30 minut

Gwiazda zmienna DM Cyg (czerwony wykres), znajdująca się w gwiazdozbiorze Łabędzia. DM Cyg jest gwiazdą typu RRAB (Zmienne RR Lyrae z asymetrycznymi krzywymi blasku, okresami od 0,3 do 1,0 dnia i amplitudami od 0,5 do 2 mag.) Zmiany jasności gwiazdy na przestrzeni 3 godzin 20 minut

Gwiazda zmienna V2455 Cyg (czerwony wykres), znajdująca sie w gwiazdozbiorze Łabędzia. V2455 Cyg jest gwiazdą pulsującą typu HADS (Gwiazdy o dużej amplitudzie δ Scuti. Są to pulsatory radialne, wykazujące asymetryczne krzywe blasku  i amplitudy >0,15 mag.) Zmiany jasności gwiazdy na przestrzeni 2 godzin

Teleskop sw 200/1000
baader mpcc mkIII
neq6 pro beltmod
canon eos 1200d mod
60/240 + zwo asi 290mm
iris, ASTAP
darki biasy flaty

Strona autora https://www.rc-astro.com/index.php

Zalety: prosta obsługa bez bazyliona suwaczków, w miarę szybkie działanie

Wady: cena - za oba pluginy trzeba wysupłać ponad 650zł, a jest jeszcze kilka innych 🙂

Moje ustawienia - dość domyślne:

Dodatki oczywiście cudów nie uczynią, i materiał musi być w miarę dobry i powinno go być w miarę dużo, żeby jakikolwiek detal już był obecny, a szum nie dominował.

Wszystkie prezentowane zdjęcia to surowe stacki, czasami jedynie z usuniętym gradientem będącym owocem pracy pod moim zaświetlonym niebem. Po lewej zdjęcie pierwotne, po prawej z użyciem terminatorów, wyciągnięte automatycznie funkcją STF w Pixie. Oczywiście warto kliknąć i potem otworzyć w nowym oknie zdjęcie, żeby zobaczyć dokładniej wyniki.

Wg mnie najlepsze wyniki uzyskuje się na materiale z filtra wąskopasmowego Ha, gdzie zazwyczaj jest już sporo detalu. Kilka przykładów poniżej:

M16 w Ha, refraktor 90mm, kamera QHY268M:

NGC7380 w Ha, refraktor 90mm, kamera QHY268M

Ponownie NGC7380 w Ha, teleskop Meade ACF 10", kamera QHY163M

Koń i Płomień Ha z refraktora 90mm i kamerki QHY268M

Obrazy kolorowe z kamerki OSC czy składane z kanałów już nie dają tak dobrych efektów.

Sh2-171 w palecie HSO, refraktor 90mm, kamera QHY268M

NGC1333, Samyang 135, kamera QHY247C

Kijanki, refraktor 90mm, kamera QHY247C

M31, refraktor 80mm ED, kamera QHY247C

Kolejne przykłady to kanał luminancji z większego teleskopu. Tutaj ponownie oba terminatory pokazują pazurki. 

M98, Meade ACF10", QHY163M, filtr L

NGC5033, Meade ACF10", QHY163M, filtr L

IC342, Meade ACF 10", QHY163M, filtr L

M63, Meade ACF 10", QHY163M, filtr L

NGC3718, Meade ACF 10", QHY163M, filtr L

Hamburger, Meade ACF 10", QHY163M, filtr L - mało materiału - około 2h

No i jak widać wyniki są całkiem dobre, szczególnie jeśli materiał jest dobrej jakości. Na pewno oba dodatki oszczędzają sporo czasu manipulowania suwaczkami i testowania ustawień. 

Czy to dobra ścieżka dla amatorów astrofoto? Dla mnie zdecydowanie tak, ponieważ mi największą radość daje zbieranie materiału i złożenie go w całość. Cała następująca po tym reszta procesów jest dla mnie niezbyt interesująca. Ale znam wielu amatorów astrofotografii, którzy myślą dokładnie odwrotnie i preferują wyciskanie z post processingu ostatnich potów i wielokrotnie podchodzą do tego samego materiału. Dla nich te dodatki mogą nie być zbyt ciekawe, szczególnie patrząc na ich cenę.

Jeśli macie jakieś fajne przykłady ich działania, to zapraszam do pokazania 🙂