Czy obserwacje wizualne powoli tracą sens?

[Paweł Sz.]

...i to nie jest tak, że spoglądam tylko na klasyki. Chodzi bardziej o to, że klasyki mnie wciąż cieszą tak samo jak 10 lat temu i czasami wystarczy mi 30 min. obserwacji z lornetką, aby "naładować" baterie.

[Damian P.]

18 minut temu, Paweł Sz. napisał:

Dlatego nie zgadzam się z tym, że wszystko to wina złej pogody, bo ja osobiście nie widzę przyczyny w pogodzie 🙂

Muszę przyznać, że zmobilizowałeś mnie trochę do obserwacji. Jest u mnie teraz niebo i wyniosłem właśnie teleskop za dom. Musiałem odśnieżyć sobie ścieżkę i wykopać kwadrat w śniegu do obserwacji, ale teleskop już się chłodzi, a ja szykuję okulary😉

[Nexus1984]

Cześć, Ja obserwuję niecały rok przez mały teleskop, głównie pod domem we Wrocławiu. Odnośnie dni na obserwację to w kwietniu było nieźle a maj był bardzo dobry. Po wakacjach wrzesień rewelacja, październik był dobry i nawet początek listopada był niezły. Potem pogoda się pogorszyła codziennie chmury, mgła i smog. W grudniu obserwowałem 1 dzień na mrozie ale szybko zrezygnowałem. Nie licząc tych kilku dni w styczniu to cały okres zimowy od połowy listopada do teraz nie obserwowałem. Często jest też tak, że dobry dzień na obserwację wypada w środku tygodnia. Jednak się nie zniechęcam i czekam już na wiosnę a potem na zlot w Zatomiu. Przez ten rok mimo niewielkiej aparatury udało się zaobserwować Księżyc, Marsa, Jowisza, Saturna, kometę Lemmon, gwiazdy podwójne  i około 20 obiektów z katalogu Messiera.

[Czadras]

Gdy czytam ten wątek, przypominają mi się słowa Kazika: "Polacy są tak agresywni, a to dlatego, że nie ma Słońca, nieomal przez siedem miesięcy w roku, a lato nie jest gorące. Tylko zimno i pada, i zimno, i pada na to miejsce w środku Europy" 🙂

Słowem: bardzo racjonalnie będzie założyć, że taki wątek nie pojawi się na tym forum np. w okresie wakacyjnym. I nie dlatego, że optyka @andy_2000 nie ma racji bytu. Wręcz przeciwnie, dobrze oddaje podłoże naszej zbiorowej, jesienno-zimowej "depresji" astronomicznej. 

Sęk w tym, że innego "końca nieba" dla nas nie będzie. Nie cofniemy czasu, nie pogasimy świateł, nie zmienimy pogody, nie zaczniemy strzelać do Starlinków. Jest tylko to rozciągnięte "tu i teraz", te kilka lat, dekad, które zostają nam, byśmy odkurzyli teleskop, stworzyli astrotaczkę, załadowali lornetki do plecaka. 

No i znakomita większość z nas będzie się tym paskudztwem narkotyzować za kilka dni, tygodni, miesięcy. Znów przeczytamy kapitalne relacje, zachwycimy się fotkami, ba, będziemy czuć nawet zapach obornika unoszący się nad polem, na którym raz jeszcze ustawili się nasi stąd Koledzy i Koleżanki.

Tacy jesteśmy i szkoda byłoby to zmieniać, bo niebo dostaje zadyszki. Co zobaczymy, to już nasze, na pohybel LP i innym niżom. Albo mojej sąsiadce, która postanowiła ostatnio dokupić kule dyskotekowe i ustawiać je na wprost mojego balkonu, jakby nie wiedząc, że przyglądam się nie jej, a Orionowi.

[Paweł Sz.]

Z tym strzelaniem w Starlinki to w sumie dobry pomysł! 😃

[Koszy89]

Akurat starlinki i inne satelity to dla jasnej strony mocy najmniejszy problem 

[krzych]

Byłem zeszłej wiosny z teleskopem na Lubelszczyźnie, Roztocze. Syn się pyta po północy: Tato czemu tu tak jasno. Spróbuję jeszcze w Bieszczadach.

[Rysz]

W dniu 9.02.2026 o 22:44, krzych napisał:

Byłem zeszłej wiosny z teleskopem na Lubelszczyźnie, Roztocze. Syn się pyta po północy: Tato czemu tu tak jasno. Spróbuję jeszcze w Bieszczadach.

Z ciekawości: gdzie na Roztoczu to było?

Pytam, bo chyba 2 lata temu robiłem parę wypadów obserwacyjnych na Roztocze i całkiem ciemne miejsca zdarzało się znaleźć. Wyraźnie jaśniejsze, niż dobre miejsca w Bieszczadach, ale cały czas przyjemne obserwacyjnie (przynajmniej dla mnie).

Edytowane 14 Lutego przez Rysz

[krzych]

Susiec koło wieży widokowej. W 2024 było dość fajnie ale w 2025 nieciekawie. Chyba LP od Tomaszowa Lubelskiego. A ty gdzie miałeś miejscówkę?

[Rysz]

W sumie niedaleko: kamieniołom Nowiny ~w połowie drogi między Józefowem, a Suścem.
Pewnie też się pogorszyło, ale przynajmniej dalej od Tomaszowa. O tyle gorzej, że horyzont dużo mniej dostępny, ale spod wieży widokowej południe ładnie odsłonięte. No i parking kawałek dalej. Plus taki, że na południe stamtąd są dosłownie kilometry lasu bez żadnych źródeł światła.

Edytowane 15 Lutego przez Rysz

[krzych]

13 godzin temu, Rysz napisał:

W sumie niedaleko: kamieniołom Nowiny ~w połowie drogi między Józefowem, a Suścem.
Pewnie też się pogorszyło, ale przynajmniej dalej od Tomaszowa. O tyle gorzej, że horyzont dużo mniej dostępny, ale spod wieży widokowej południe ładnie odsłonięte. No i parking kawałek dalej. Plus taki, że na południe stamtąd są dosłownie kilometry lasu bez żadnych źródeł światła.

Da się wjechać do tego kamieniołomu bez problemu i sprzęt rozstawić?

W twojej miejscówce jest lekko lepiej bortle 3,8 (czarna kropka) w mojej teoretycznie 4 ale ta zielona plama w Suścu może powodować degradację nieba. Niewykluczone że na wiosnę spróbuję w tym obszarze zaznaczonym czerwonym kółkiem.

Przy okazji z tej tabelki po lewej wynika, że w 2006 r. coś dziwnego się tam działo. Takie zaświetlenie? Chyba że bazują na danych historycznych, które miały duży błąd pomiarowy.

Edytowane 15 Lutego przez krzych

[Polarkowy]

Problem z mapami zaświetlenia nieba polega na tym, że bazują na pomiarach satelitarnych. Teoretycznie (na mapach) ciemne niebo będzie w miejscu gdzie algorytm obliczy, że odległość od jasnych skupisk oświetlenia na to pozwala. W praktyce sytuacja może być gorsza/lepsza i uzależniona jest ona od łun światła które psują widoczność do 45' ponad horyzont od wszelkich bliższych/dalszych miast i miasteczek. Jeżdżę na miejscówkę która teoretycznie powinna mieć 21,47mag/arcsec, ale cały południowo-zachodni horyzont psuje aglomeracja warszawska, odległa w linii prostej 80km. Pomiar z satelity wskaże przyzwoicie ciemne niebo i takie faktycznie jest, ale przy sprzyjających warunkach i jedynie w zenicie + ok. 180' w kierunku przeciwnym do południowego zachodu.

Z tego powodu ta miejscówka wskazana czerwonym okręgiem może być świetna, ale w kierunku zachodnim na bank widok będzie psuła łuna od Tomaszowa. Oczywiście tym bardziej im mniej przejrzyste powietrze trafisz w trakcie obserwacji.

[Rysz]

58 minut temu, krzych napisał:

Da się wjechać do tego kamieniołomu bez problemu i sprzęt rozstawić?

Do samego kamieniołomu raczej się nie wjedzie, przynajmniej legalnie nie da rady. Jest parking przy drodze i ostatnie paręset metrów trzeba sprzęt przenieść. 

 

5 minut temu, Polarkowy napisał:

Z tego powodu ta miejscówka wskazana czerwonym okręgiem może być świetna, ale w kierunku zachodnim na bank widok będzie psuła łuna od Tomaszowa. Oczywiście tym bardziej im mniej przejrzyste powietrze trafisz w trakcie obserwacji.

Dlatego właśnie wybierałem wspomniany kamieniołom: na południe ciemność i dopiero 30 km dalej świeci Lubaczów, który też wielki nie jest. 

Mnie na wiosnę kusi inna miejscówka w tym ciemniejszym placku na wschodzie: grodzisko średniowieczne w Posadowie. Sprzęt trzeba by wnieść na górkę, ale jest to jedno z bardziej obiecujących miejsc, jakie mam na liście. 

 

[Polarkowy]

1 minutę temu, Rysz napisał:

Mnie na wiosnę kusi inna miejscówka w tym ciemniejszym placku na wschodzie: grodzisko średniowieczne w Posadowie. Sprzęt trzeba by wnieść na górkę, ale jest to jedno z bardziej obiecujących miejsc, jakie mam na liście. 

Nie wiem gdzie to, ale sam opis średniowiecznego grodziska nocą zachęca na tyle, że nawet warunki nie muszą być idealne 😀

[Erik68]

Radzę nie przejmować się bzdurami typu Lorentz — wystarczy porównać jego farmazony SQM z 2015 roku z najdokładniejszym atlasem z tego samego okresu (https://www.lightpollutionmap.info).Od 2021 r. regularnie jeżdżę w sierpniu na Roztocze (Krasnobród). Obserwuję ze wzniesienia w Wólce Husińskiej (ok. 330 m n.p.m.). O 22:00 gaszą tam wszystkie światła, łącznie z peryferyjnymi częściami miasta. Niebo jest bajka — raz, przy większej wilgotności powietrza, udało się ledwo dostrzec słabą łunę od Biłgoraja. Zmienna jasność nieba notowana od 2024 roku nie jest spowodowana wzrostem LP, lecz najprawdopodobniej wysoką jonizacją atmosfery wynikającą z intensywnej aktywności słonecznej (burze słoneczne, zorze). Ostatnio nawet Bieszczady notowały wartości 21,6–21,5 mag/arcsec², gdzie normalnie bywało około 21,9 mag/arcsec². Aktywność słoneczna powinna utrzymywać się do końca 2026 roku.

 

Ta mapa jest znacznie bliższa prawdy i w wielu przypadkach dobrze pokrywa się z pomiarami terenowymi albo niewiele się od nich różni. https://www.darkskysites.com/

[Rysz]

17 minut temu, Erik68 napisał:

Radzę nie przejmować się bzdurami typu Lorentz — wystarczy porównać jego farmazony SQM z 2015 roku

A możesz podać gdzie te farmazony można znaleźć?
Bo na jego stronie widzę tylko dane z roku 2016 i nowsze 🤔

[Erik68]

Godzinę temu, Rysz napisał:

A możesz podać gdzie te farmazony można znaleźć?
Bo na jego stronie widzę tylko dane z roku 2016 i nowsze 🤔

Dane są od 2006r tak widzę na wykresach więc patrząc po krzywych można zauwazyć że wszystko powyżej 2016 świeciło jaśniej(wg.Lorentza-dot zamojszczyzny). Uwzględniając nawet że te wczesne pomiary były bardzo niedokładne ,to po co je brał pod uwagę.Ale niech bedzie 2016 a 2015 nie będzie wielkiej różnicy(wg Lorentza to było jaśniej-wykres w 2015). O ile te ciemne miejscówki niewiele różnią się między Lorentz vs LPM 2015 to w tych jaśniejszych jest różnią ok 0.1mpas i więcej.A tragicznie jest w moim regionie małopolska przykład dla mojego miejsca zamieszkania  LPM 2015 -20.89mpas ,Lorentz  2016-20,49mpas,Lorentz 2026-20.28mpas(pomiary terenowe 20.8 -20.70mpas.

 

PS .Wiem że 0.1mpas to zakres błędów pomiarowych, ale porównując to co pokazują pomiary terenowe,z różnych miejsc, robione przez  moich znajomych ,a to co pokazuje mapa Lorentza to -tragedia

Edytowane 15 Lutego przez Erik68

[Rysz]

27 minut temu, Erik68 napisał:

Lorentz 2026-20.28mpas

Coś mi się tu nie zgadza. Skąd masz dane Lorentza z 2026 roku? Na jego stronie widzę: 2016, 2020, 2022, 2023 i 2024 r. Innych lat nie ma dostępnych. Możesz podać link do danych, o których piszesz?

[Koszy89]

1 godzinę temu, Erik68 napisał:

 

Ta mapa jest znacznie bliższa prawdy i w wielu przypadkach dobrze pokrywa się z pomiarami terenowymi albo niewiele się od nich różni. https://www.darkskysites.com/

Pomiarem nie dysponuje , ale nie obraził bym się jeśli te dane będą blisko prawdy, mam nadzieję,że jeszcze ujrzę prawdziwy potencjał mojej miejscówki gdy aktywnośc słoneczna zelży.

Niestety to niziny więc podejrzewam że gdzieś wyżej to nawet niebo jaśniejsze o 0,5 mpas jest dużo lepsze , no cóż 🤷🏻

[Erik68]

https://lightpollutionmap.app/

[Koszy89]

Wrzucam więc porównanie z tych danych tak w ramach ciekawostki czy dyskusji.

Oczywiście najlepiej było by to skonfrontować z pomiarem rzeczywistym z miernika i to oczywiście z wielu prób.

 

Generalnie uważam że nie ma co tam specjalnie dociekać która mapka jest bliżej prawdy choć to ciekawe, niemniej każda z nich daje jakies pojęcie o naszej okolicy a resztę i tak trzeba się przekonać na miejscu a następnie prowadzic samemu czy to pomiary sqm czy co może każdy NELM.

Ja na pewno u siebie widzę problem głównie z klarownością nieba bo pod kątem LP jest nieźle . Wiem co widzę jak widzę w te nocki gdy niebo jest ślicznie przejrzyste a gdy jest jakaś dziwna  mętność.

Coz nie mam na to wpływu, miejscówka jest najlepsza z możliwych w zasięgu godziny autem , inne nie będzie , dokoła niziny.

Pozostaje jeździc i liczyć że dobra przejrzystość trafi się częściej jak ostatnio, czego sobie i Państwu zycze .

A Wizual DS nie zginie  i ma sens chociaż już pewnie jesteśmy niszą , może nawet będzie miał swój renesans...

[Rysz]

13 minut temu, Erik68 napisał:

https://lightpollutionmap.app/

To nie jest strona Lorentza. Oni dosłownie kradną jego dane i robią jakieś wyciągnięte z palca przewidywania na rok 2026. Prawdziwa strona Lorentza (bez danych na 2026): https://djlorenz.github.io/astronomy/lp/index.html

I nie piszę tego, żeby bronić autora. Nie wiem, jak dokładne są jego dane, ale porównywać warto. Nie warto za to wspierać tych, co próbują zarobić na cudzej pracy. 

[andy_2000]

@Czadras hehe no zimowa depresja bezgwiezdna jest bolesna 😁

@Rysz Dzięki za stronę!

@Koszy89 fajne analizy i faktycznie LP to jedno, a przejrzystość to drugie..

Bardzo mnie natomiast cieszy, że wątek się tak rozwinął, przeczekamy do wiosny !
Biorąc pod uwagę brak nieba, tak jak wspomniałem, przerzuciłem się na dzienne obserwacje i szukam maka 127 do dalekich obserwacji 😉 jakby ktoś miał, chętnie przytulę 😉

[Polarkowy]

Czym różnią się dane wejściowe między Light pollution atlas Lorenza, a tą stroną Dark sky sites? Różnice sięgają 0,2 mag/arcsec, a to sporo.

[Erik68]

10 godzin temu, Polarkowy napisał:

Czym różnią się dane wejściowe między Light pollution atlas Lorenza, a tą stroną Dark sky sites? Różnice sięgają 0,2 mag/arcsec, a to sporo.

Mapa Lorentza nie jest już aktualna (2024) i zaniża wartości SQM. O ile rejony o niskim lub bardzo niskim LP, z małą dynamiką doświetlania, są jeszcze dość zbliżone do pomiarów terenowych, to obszary z większym zanieczyszczeniem świetlnym i dużą dynamiką LP potrafią być zaniżone nawet o 0,6 mag/arcsec²! względem pomiarów terenowych.

Dark sky sites to obecnie najlepsza i najdokładniejsza mapa LP. Algorytmy są stale poprawiane, aby maksymalnie zbliżyć wyniki do realnych odczytów terenowych. Dane pochodzą z 2026 roku i, według zapowiedzi, będą regularnie aktualizowane.Można też edytować wartości na mapie, wpisując własne pomiary terenowe i wysyłając je automatycznie w celu korekty danych. Oczywiście występuje tu podobny problem jak w mapach Lorentza (algorytmy nadal mają trudności w pewnych sytuacjach), ale zaniżenie jest już rzędu 0,2 mag/arcsec², maksymalnie 0,3 mag/arcsec².

Edytowane 16 Lutego przez Erik68

[Polarkowy]

Dark Sites faktycznie dla mojego przypadku wypada chyba najbliżej prawdy. Na lightpollutionmap.info są nieaktualne dane (z bodaj 2015r. ) którymi kiedyś się sugerowałem, ale nie pasowało mi że miejsce w które jeżdże było szacowane zbyt optymistycznie (21,71mag/arcsec2) w stosunku do stanu faktycznego. Od niedawna odkryłem "nieaktualność" tamtejszych map i przeniosłem się na Light Pollution Atlas bazujący na pomiarach wspomnianego Lorenza i tam znowu wyniki pokazywały mocno pesymistyczny wariant (21,47mag) który również nie spinał się z moimi odczuciami na miejscu. Na Dark Sites gradient naniesiony na mapę też wydaje się ciut dziwny i niedopracowany, ale przynajmniej na mojej miejscówce jako tako spina się z prawdą...znaczy moimi subiektywnymi odczuciami, bo wskazuje już 21,61mag. To taka mocna czwóreczka, na granicy z trójką bortla i po dość ogólnych opisach tego typu warunków wnioskuje, że idealnie wstrzelają się w to co widzę na miejscu.

Coś czuje że miernik SQM to będzie mój kolejny wydatek 😄

[polaris]

Wiry B6, Jeziory Wielkie B5, Zwola B5, jedynie Folwark Sulejewo jeszcze się trzyma na B4. Coraz gorzej.

[taffik]

8 minut temu, polaris napisał:

Coraz gorzej

Uważaj, bo ci zaraz @Paweł Sz.  napisze, że wczoraj u nas był warun (fakt), a i tak nikt nie ruszył d... na Folwark 😄

[polaris]

Był warun, ale pewnych sytuacji nie da się przeskoczyć. Trudno, tak to jest, że czasami ładne noce uciekają, ale życie rodzinne rządzi się swoimi prawami.

Zresztą zaświetlenie to inna sprawa niż możliwość wypadu w teren.

[Paweł Sz.]

17 minut temu, taffik napisał:

Uważaj, bo ci zaraz @Paweł Sz.  napisze, że wczoraj u nas był warun (fakt), a i tak nikt nie ruszył d... na Folwark 😄

No warunki były po 22, potwierdzam.