W poszukiwaniu ramion spiralnych Vol II

[MichalKaczan]

Kilka lat temu próbowałem się zmierzyć z tematem wizualnych obserwacji galaktyk spiralnych w 16". Było to w czasie pandemii , wtedy warunki były wręcz wymarzone do takich obserwacji - nie miałem miernika SQM, ale wielokrotnie doświadczałem wręcz spektakularnych widoków wiosennych galaktyk.

Kiedy wróciłem do tematu uzbrojony już w teleskop 22" okazało się ,że często nie mogę się zbliżyć do tego co widziałem kilka lat temu w 16". To zmotywowało mnie do szukania ciemniejszych i wyżej położonych miejscówek. I tak dotarłem w rejony czeskich Jeseników, koło góry Pradziad.

Ale do rzeczy. Na tapecie znów spiralki i próby uchwycenia ich spiralnej struktury. Sprzęt to niutek 22" f4, okulary Masuyama 20mm/85, XWA 13mm, Delos 8mm i barlow telecentryk 1.5x. W sumie miałem dwie sesje obserwacyjne, jedną z okolic Strzelina (Sqm 21.3) ,drugą spod Pradziada (Sqm 21.40-50). W sumie te galaktyki poniżej (może oprócz N3359) to klasyki, ale poświęcenie im większej ilości czasu zaowocowało dostrzeżeniem jakiegoś detalu.

 

Na pierszy ogień poszła M109 (10.6mag  7,6' × 4,7')

Pierwsze wrażenie? W tej aperturze i pod tym niebem galaktyka jest ogromna. Duży , jajowaty dysk światła z jasnym jądrem i poprzeczką. Uroku dodają jej trzy dość jasne gwiazdy, które jednak nieco przeszkadzają w wyłuskaniu detalu. Co od razu rzuca się w oczy, to lewa strona dysku właśnie w kierunku tych gwiazd. Widać dwa łuki światła - jeden szeroki , drugi wychodzący koło poprzeczki. Po drugiej stronie galaktyki ramiona są słabo zarysowane i mocno rozmyte. Coś tam majaczy , ale trudno o szczegół. W ogóle cała galaktyka momentami ujawnia sporo cętkowania. W każdym razie perełka! Mam wrażenie ,że 16" pod ciemnym niebem tyle mi nie pokazała.

 

NGC 3184 (7.4′ × 6.9′ , 10.4mag)

Rozmiarami dorównuje M109 , lecz jest bardziej nienachalna. I też to gwiazdowe otoczenie , które widać w okularze przeglądowym jest magnetyzujące. Zwiększenie pałera do ponad 200x pokazało zerkaniem dwa ramiona o niskim kontraście zatopione w delikatnej mgiełce. Ramiona nie mają równomiernej jasności, jest w nich trochę cętkowania, pojaśnień itp Prawdopodobnie są to rejony HII, których w tej galaktyce nie brakuje. Pojawiają się także ciemniejsze przestrzenie, zwłaszcza w kierunku gwiazdy GP UMa. Muszę wrócić tu z bino 6" , bo takie galaktyki , o niskiej jasności powierzchniowej pięknie się prezentują w szerszym polu widzenia przy patrzeniu obuocznym.

 

NGC 3359 (7,2' × 4,4'  10,3mag)

Tutaj spore zaskoczenie. Od razu po dotarciu polem widzenia na miejsce ukazała się jasna i bardzo wydłużona poprzeczka, która zdawała się mieć pewne nieregularności. Z końców poprzeczki wychodzą dwa, łukowato zagięte ramiona, które widać zerkaniem. Są one o niskim kontraście , ale pojawiają się raz za razem. Całość jest toczona zwiewnym halo. Piękna galaktyka!

Zdjęcia: Aladin DSS

cdn.

[MichalKaczan]

Parę dni temu byłem w Nowych Vilemowicach (750m npm, SQM-L 21.45-21.50) popatrzeć trochę na galaktyki przez binoboxa 6". Obserwowałem kilka galaktyk przez okulary XWA 13mm/100stopni (57x, pole widzenia prawie 2 stopnie).   Generalnie widoki ładne ,ale bez większego detalu , z jednym wyjątkiem. Obserwowałem M101 i obraz , jak to refraktorze, - fajny kontrast, ciemne tło, jednak galaktyka widoczna tylko jako dość jasny kłąb światła stopniowo znikający w czerni. Wypróbowałem na niej niebieski filtr Baadera CCD Blue i jakież było moje zaskoczenie, gdy mogłem dostrzec ślady struktury spiralnej. Bardzo subtelne, ale zdecydowanie tam były. Tydzień wcześniej obserwowałem M101 przez newtona 22" z tym filtrem i to właśnie obszary HII pięknie z nim świeciły ,tak jak niektóre planetarki przez UHC. Podejrzewam ,że właśnie wyciągnięcie za uszy tych obszarów HII pozwoliło w sześciocalowym binoboxie na tak niezwykły widok 🙂 

 

[Koszy89]

Wow 😮 trzeba będzie pomyśleć o takim filterku 🤔

Dzięki za podzielenie się obserwacją.

[MichalKaczan]

Efekt jest subtelny, ale jest. W ogóle szukam czegoś, co dałoby mi lepszy kontrast ramion spiralnych, obszarów HII itp, nawet kosztem pewnej straty światła. W 22" muszę czasem bardzo pałerowac ,żeby to tło było jakoś znośnie czarne, więc CCD Blue jest mocnym kandydatem. Ostatnio kupiłem po taniości Baader CCD Green. Przepuszcza całe pasmo z wyjątkiem niebieskiego i czerwonego, a w niebieskiej części widma jest pik Ledów. Może będzie jakiś zysk na bardziej żółtych galaktykach. Zobaczymy.

[Erik68]

MoonSkyGlow SvB , obecnie Moon Filter, podobne wrażenia ( 14" f/4) ,maiłem  w M101 -nigdy wcześniej tak nie widziałem.W  ogóle te mocno niebieskie galaktyki ,dawały się łatwiej łowić ,z tym że u mnie działały jeszcze tzw "warstwy zimne"(pick czułości na barwę niebieską ) na LG.

[Koszy89]

SVbony moon ?? 😮

Kurna wala mi się po walizce i miał lecieć na giełdę.

Jak rozróżniamy te galaktyki na niebieskie i żółte , ?

[MichalKaczan]

Niebieskie to głównie galaktyki spiralne i nieregularne  z obszarami HII, bogate w obszary gwiazdotwórcze. Na zdjęciach przeważnie są niebieskie😁. Żółte to przeważnie te ze starszą populacją gwiazd - eliptyczne, centra spiralnych.

[Erik68]

 

 

[stratoglider]

A ja polecam filtr SVB CLS, uważam że jest "stworzony" do takich obserwacji - nowoczesny, uwzględniający LP  także od ledów i z bdb transmitancjami.

Przy tym ma najszersze sensowne pasmo: 60 nm, jest co prawda 1/5 całości, ale subtelne wrażenie jest jaśniejsze, gdyż przypada ono w max czułości oka. Filtr działa pod każdym niebem, podnosząc kontrast nawet galaktyk i uwydatnia w nich uwydatnia obszary HII.  Zaznaczam też, że w całości tłumi także airglow, który może pojawić się niespodziewanie nawet w miejscach bardzo ciemnego nieba. Idealny nie jest, ale do obserwacji galaktyk nie znam nic lepszego. 

Jedynie co, to w obserwacjach niebieskawych galaktyk może przegrać z CCD B, albo Moon Sky Glow, gdyż tamte przepuszczają całość niebieskiego, godząc się na pogorszenie kontrastu przez pik ledowy.

Około 10 lat temu szukałem porządnego filtra CLS z jak najszerszym pasmem, kupiłem Astronomik CLS, bo miał aż 70 nm. Niestety jak na "dzisiejsze LP" okazało się to za szeroko, pik ledów był łapany i filtr działał bardzo słabo. Ponadto niestety jego transmitancje wynosiły około 90 % w paśmie zielonym (za to w H alfa było OK, 98 %). Dlatego gdy w 2022 zobaczyłem wykresy SVB CLS, nieco węższe, ale ciut przesunięte w prawo i z wysokimi transmitancjami, to sprawiłem sobie parę i okazało się to strzałem w dziesiątkę.

 

Edytowane 27 Marca przez stratoglider
(jakieś literówki ;-) )

[Koszy89]

No to jak widać krążące po forach: na galaktyki nie ma filtrów jest tylko ciemne niebo i apertura możemy wsadzić między bajki.

 Aj trzeba się dorobić wreszcie koła filtrowego do Newtona

 

Katwasz a ja sprzedałem właśnie Clsa od ESA , ale to najwyżej kupię na testy SVbony 

Edytowane 27 Marca przez Koszy89

[MichalKaczan]

33 minuty temu, Koszy89 napisał:

No to jak widać krążące po forach: na galaktyki nie ma filtrów jest tylko ciemne niebo i apertura możemy wsadzić między bajki.

 Aj trzeba się dorobić wreszcie koła filtrowego do Newtona

Niestety jest to wciąż aktualne. Filtry to tylko próba ratowania sytuacji. Miałem kilkakrotnie okazję obserwować galaktyki przez 16" pod bardzo ciemnym i przejrzystym niebem (okres pandemii, czeskie Jeseniki i Bieszczady) i delikatnie mówiąc, widok wywala z kapci - tło jest czarne, jeśli byłeś obyty z jakimś widokiem galaktyki to nagle pojawia się lekki szok, że to tak może wyglądać. W wielu przypadkach nawet 22" z filtrami czy bez nie dało mi takich widoków jak wtedy.

Apropos koła, ostatnio kombinowałem z kołem 5x2" i zmieniarką okularów. Udało się wszystko upchnąć ,ale ostrzy tylko z telecentrykiem 1.5x. Fajnie się obserwuje jak wszystko jest na "klik" , mimo że pole maksymalne to pól stopnia. Ale do galaktyk spoko.

 

 

2 godziny temu, stratoglider napisał:

Około 10 lat temu szukałem porządnego filtra CLS z jak najszerszym pasmem, kupiłem Astronomik CLS, bo miał aż 70 nm. Niestety jak na "dzisiejsze LP" okazało się to za szeroko, pik ledów był łapany i filtr działał bardzo słabo. Ponadto niestety jego transmitancje wynosiły około 90 % w paśmie zielonym (za to w H alfa było OK, 98 %). Dlatego gdy w 2022 zobaczyłem wykresy SVB CLS, nieco węższe, ale ciut przesunięte w prawo i z wysokimi transmitancjami, to sprawiłem sobie parę i okazało się to strzałem w dziesiątkę.

Dzięki za poradę. Myślę sobie ,że wiele może zależeć od też spektrum LP . Chętnie bym wypróbował tego CLSa, ale zobaczę jeszcze co pokaże CCD Green (480nm-580nm) pod czeskim niebem ,gdzie dominują ledy (na szczęście dość dobrze ustawione) czyli teoretycznie emisja w zakresie 440-470nm i nieliczne lampy sodowe (~590nm).

[Koszy89]

35 minut temu, MichalKaczan napisał:

Niestety jest to wciąż aktualne. Filtry to tylko próba ratowania sytuacji.

Aj znów nie precyzyjnie się wyraziłem może , ten mój pośpiech.

Oczywiście zdaję sobie sprawę że ciemne przejrzyste niebo jest nie zastąpione. Chodziło mi o to ,że w większości wypowiedzi w temacie filtr do galaktyk dało się zrozumieć tezę ,że to gra nie warta świeczki, że zbyt dużo filtr też wygasza samej galaktyki, przynajmniej jak zaczynałem tak często czytalem , a tu jednak doświadczeni spece osiągają pewne wymierne rezultaty. Mam nadzieję do was dołączyć, SVbony moon już mam 😅

35 minut temu, MichalKaczan napisał:

Apropos koła, ostatnio kombinowałem z kołem 5x2" i zmieniarką okularów. Udało się wszystko upchnąć ,ale ostrzy tylko z telecentrykiem 1.5x. Fajnie się obserwuje jak wszystko jest na "klik" , mimo że pole maksymalne to pól stopnia. Ale do galaktyk spoko.

Wow ale czad , wygoda . Ehh kombinacje sprzętowe nie mają końca i weź tu człowieku zdecyduj co kupić do tego mojego Newtona 😉

[stratoglider]

To prawda że działanie filtru CLS dla galaktyk jest subtelne, bo tłumi także galaktykę. Ale działa bo tło tłumi w nieco większym stopniu. Co innego w przypadku mgławic emisyjnych, gdyż filtr CLS przenosi je w zasadzie bez strat. 

Głównie sprawdza się w przypadku dużych galaktyk, które już w powiększeniach 20 - 80x zajmują znaczny ułamek pola widzenia i których nie chce się powerować bardziej aby specjalnie widzieć jeszcze resztę tła obok nich. W przypadku małych galaktyk, które nawet przy 200x zajmą niewiele pola - lepiej jednak korzystać ze światła w całości i nie stosować filtra a powiększyć schodząc nawet do źrenicy wyjściowej 1.0 mm albo do możliwości seeingu.

W przypadku lornety 100-150 mm "tych dużych" galaktyk będzie niewiele: M31, M33, może też M101, no i Obłoki Magellana 😉 . Chyba że specjalnie stosuje się mniejsze powiększenie, np 38x, 76 stopni dla grupy M81, aby zobaczyć 4 galaktyki na raz w jednym polu i użycie większego powiększenia obetnie tą czwartą. Wtedy filtr CLS jest jak znalazł, jest jedyną możliwością choć odrobinę podbić kontrast. Ale w przypadku obserwacji przez coraz większe Newtony, dużych galaktyk będzie odpowiednio więcej, więc użyteczność filtru CLS będzie większa nawet dla pojedyńczych galaktyk. Np galaktyka Igła przez 16" Newtona wygląda lepiej z CLSem, spod nieba 21.1 mpas.

Dodam jeszcze że filtr SVB Moon and SkyGlow nie ma antyrefleksu. Więc tam transmitancje są niższe niż w CLS, i odbicia światła też są większe dla całego zakresu widma, czyli on trochę coś polepszy a trochę coś innego pogorszy - ja faktycznie nie stwierdziłem poprawy widoków galaktyk. Ale też nie jestem tak doświadczony w tego typu obserwacjach jak Erik68. (ja używam filtrów SVB Moon do obserwacji krajobrazów w dzień, on podkreśla kolory np jesiennych liści na dalekich lasach. I oczywiście do Księżyca). Jest filtr Moon od Baadera, dużo droższy, ale on ma porządny antyrefleks, przez co nie traci na kontraście poprzez odbicia od gołego szkła, także transmitancje ma ciut lepsze niż SVB Moon. A przez filtry CCD G, B - nigdy nie patrzyłem na galaktyki.  

Edytowane 27 Marca przez stratoglider

[Polarkowy]

Co do koła filtrowego to stricte do galaktyk chyba wystarczy 1,25" bo i tak najlepsze efekty osiąga się przy średnich i małych źrenicach. Oczywiście jeśli ktoś <jeszcze> nie ma 22-ki, no ale nie ukrywajmy, takich dylematów wszystkim życzę 😉

Myślę że tym wyjazdem pod naprawdę ciemne niebo można najwięcej zawalczyć. A jak się nie ma możliwości takiego, nawet odległego wyjazdu, to pozostają filtry.

Edytowane 27 Marca przez Polarkowy

[Mc ślimack]

3 godziny temu, MichalKaczan napisał:

Chętnie bym wypróbował tego CLSa, ale zobaczę jeszcze co pokaże CCD Green (480nm-580nm) pod czeskim niebem ,gdzie dominują ledy (na szczęście dość dobrze ustawione) czyli teoretycznie emisja w zakresie 440-470nm i nieliczne lampy sodowe (~590nm).

Swego czasu patrzyliśmy razem przez niego w Dobroszowie oraz w Czechach, w moim 102/500. Jednak to był 1,25", a spoglądaliśmy na mgławice. Mnie ten filtr na mgławicach ogólnie zawiódł, natomiast "szeroki" OIII był przełomem. Nie wiem, może faktycznie z większą aperturą na galaktykach byłby z niego jakiś pożytek?

 

5 godzin temu, stratoglider napisał:

Dlatego gdy w 2022 zobaczyłem wykresy SVB CLS, nieco węższe, ale ciut przesunięte w prawo i z wysokimi transmitancjami, to sprawiłem sobie parę i okazało się to strzałem w dziesiątkę.

Serio jesteś z niego zadowolony? Ja na jaśniejszych letnich mgławicach  (Laguna, Trójlistna, Omega, Orzeł czy Hantle) nie zauważam żadnej poprawy (no może minimalną). Natomiast Veila Wschodniego wydobył z tła, ale bardzo delikatnie. Z OIII pokazały się bardzo wyraźnie obie części.

Edytowane 27 Marca przez Mc ślimack

[stratoglider]

21 minut temu, Mc ślimack napisał:

Serio jesteś z niego zadowolony? Ja na jaśniejszych letnich mgławicach  (Laguna, Trójlistna, Omega, Orzeł czy Hantle) nie zauważam żadnej poprawy (no może minimalną). Natomiast Veila Wschodniego wydobył z tła, ale bardzo delikatnie. Z OIII pokazały się bardzo wyraźnie obie części.

Tzn zadowolony jestem w tym sensie że to wg mnie najlepszy filtr CLS na obecne czasy.

Zawsze chciałem mieć i teraz już mam wszystkie rodzaje filtów, oprócz CLS mam jeszcze: UHC, OIII i Hbeta. Spośród nich to CLS filtruje najlżej ale jest najbardziej uniwersalny i nadaje się do największej ilości obiektów (galaktyki i mgławice refleksyjne), nawet do komet, bo już UHC jest zbyt wąski aby w pełni przenieść pasma CN (zielone głowy niektórych komet), a SVB CLS je przenosi.  

Natomiast gdybym miał mieć tylko jeden rodzaj filtrów, to - masz racje - nie byłby to CLS, gdyż wolałbym silniejszą filtrację.

Nie wiem co było powodem że miałeś trudności z zauważeniem poprawy w obserwacjach mgławic emisyjnych. Przypuszczam że może chodzić o to, że akurat te mgławice które wymieniłeś, to i tak bardzo dobrze widać bez filtru (na w miarę normalnym niebie, oprócz Veila i Trójlistnej). Ja widzę poprawę, słabszą niż w UHC, ale jest ewidentna, a w polu widzenia nadal jest sporo gwiazd nie aż tak stłumionych. 

[Mc ślimack]

Też nad tym myślałem, co sprawia, że nie jestem usatysfakcjonowany. Początkowo założyłem, że może mój egzemplarz jest zbyt szeroki/niedopasowany pod światłosiłę. Z drugiej strony Oskar gdzieś na AP kiedyś pisał, że te filtry są stosunkowo równe i są bliskie UHC. Finalnie na kolejny filtr wybrałem OIII 18nm od  SVB. Trochę, się obawiałem tych mitów, że będzie ciemno w małej aperturze, etc... Ogólnie strachy na lachy.

Co do UHC to świadomie go pominąłem, aby się ponownie nie rozczarować. Swoją drogą kiedyś czytałem, że filtry SVB, to z dużym prawdopodobieństwem Optolongi po rebrandingu. A co najciekawsze jeden z kolegów ma właśnie Optolonga UHC i on w 10" ładnie wyciągnął Veila Zachodniego. Więc tutaj znów znak zapytania, czy to zasługa apertury, czy jednak CLS nie leży, aż tak blisko UHC.

Finalnie o UHC nie myślę, dokupiłem OIII 10nm (jeszcze nie testowałem) i chodzi mi po głowie H-Beta. Niby filtr jednego obiektu, ale im więcej czytam to widzę coraz szersze możliwości zastosowania.

Edytowane 27 Marca przez Mc ślimack

[krzych]

1 godzinę temu, stratoglider napisał:

Zawsze chciałem mieć i teraz już mam wszystkie rodzaje filtów, oprócz CLS mam jeszcze: UHC, OIII i Hbeta. Spośród nich to CLS filtruje najlżej ale jest najbardziej uniwersalny i nadaje się do największej ilości obiektów (galaktyki i mgławice refleksyjne),

Na ale doprecyzujmy bo ktoś jako pierwszy filtr kupi CLS, nie pokaże tych mgławic tak jak to robi UHC i OIII. Jeśli jest inaczej to na jakich obiektach to naocznie stwierdziłeś ?

[MichalKaczan]

 

2 godziny temu, Mc ślimack napisał:

Swego czasu patrzyliśmy razem przez niego w Dobroszowie oraz w Czechach, w moim 102/500. Jednak to był 1,25", a spoglądaliśmy na mgławice. Mnie ten filtr na mgławicach ogólnie zawiódł, natomiast "szeroki" OIII był przełomem. Nie wiem, może faktycznie z większą aperturą na galaktykach byłby z niego jakiś pożytek?

I wszystko się zgadza. Do mgławic które mają jedno lub dwa ,silne pasma emisji (wspomniany przez Ciebie Veil, Laguna itp. ) np Olll , Hbeta , nie ma lepszych filtrów niż dedykowane, najlepiej wąskopasmowe. Natomiast galaktyki, mgławice refleksyjne świecą praktycznie w całym paśmie z niewielkimi "górkami" np w zakresie niebieskim , jak obszary HIl. Tutaj trzeba zręcznie lawirować pomiędzy iloscią przepuszczanego przez filtr światła, a blokowaniem LP.

Ja jeszcze bardzo lubię UHC. Do galaktyk się nie nadaje , może poza nielicznymi , bardzo jasnymi regionami HII (np M33),  ale ładnie wyciąga ciemnotki. Nie kontrastuje jak filtry wąsko pasmowe, ale zostawia sporo gwiazd, a mgławice podkreśla tak nienachalnie. 

[krzych]

38 minut temu, MichalKaczan napisał:

mgławice refleksyjne

Które mgławice refleksyjne?

 

3 godziny temu, stratoglider napisał:

Ja widzę poprawę, słabszą niż w UHC, ale jest ewidentna, a w polu widzenia nadal jest sporo gwiazd nie aż tak stłumionych. 

Nie ma się co dziwić jak tło przyciemni ale UHC robi to lepiej.

[MichalKaczan]

40 minut temu, krzych napisał:

Które mgławice refleksyjne?

Każde.  Jak w takiej mgławicy jest duża  dominacja niebieskiego (chyba rozpraszanie Rayleigha ma tu swój udział ) ,można próbować habetę i Ccd Blue. Tak udało mi się dostrzec np Wiedźmę czy mgławice otaczające Plejady.

[stratoglider]

Potwierdzam lepszą widoczność mgławicy Merope przez filtr CCD B, spod nieba 21.4 mpas. Dzięki za info o tej Głowie Wiedźmy, może w końcu uda mi się ją dostrzec.

Sądzę jednak że większość słabych galaktyki lepiej reaguje na filtr CLS, podobnie jak mgławice refleksyjne bez dominanty niebieskiego np M78, Running Man, Płomień - one wykazują nieco lepszą widoczność przez filtr CLS, a UHC jest raczej dla nich zbyt silny.

[MichalKaczan]

Rozwinęła się dyskusja na temat niestandardowych zastosowań filtrów, więc dorzucę jeszcze 3 grosze. Udało mi się dorwać filtr Svbony CLS 2" na giełdzie i mogłem porównać filtry : Baader CCD Blue ,Baader CCD Green i wspomniany Svbony CLS.

To były szybkie luknięcia spod domu (Bortle 6, Sqm 20.0) i z Vilemowic (Bortle3/4 sqm 21.45) na galaktyki głównie niutkiem 22".

Jakie wnioski? Obserwowałem M65/66/Ngc3628, Ngc2903 , Ngc3226/3227. CLS ładnie podbija kontrast i sprawia ,że więcej galaktyki jest możliwe do wyciągnięcia z tła. Tło już jest przyjemnie ciemne i ciemno-szare. Nawet wyciągnął dość blade Ngc3226/3227  z totalnego mleka jakim wczoraj było niebo B6 spod domu. W 22" był użyteczny do około 250x - 270x. Zwiększanie pałera nieco ponad 400x okazało się być już przesadą . Nawet w dość ciemnych Vilemowicach skontrastował niektóre galaktyki nieco lepiej niż bez filtra (np Ngc 4559). 

Zaraz za nim był Baader CCD Blue. Tło nieco jaśniejsze ,ale też pozwalał wyciągnąć coś więcej z tych galaktyk pod jasnym i pod ciemnym niebem. Wzmacniał zwłaszcza obszary HII, ale też zewnętrzne otoczki galaktyk. Na końcu Baader CCD Green - pod B6 i B3/4 niewielka, prawie żadna poprawa kontrastu na ww. obiektach. Liczyłem na ten filtr, zwłaszcza z miejscówki gdzie dominują ledy (Vilemowice). Jednak przewidywania nie potwierdziły się. 

Natomiast kilka dni wcześniej zerknąłem przez refraktor 6" na M42 (emisyjna) i pod jasnym niebem CLS słabo się sprawdził, dużo więcej mogłem wyciągnąć przez CCD Green. Podaję to jako ciekawostkę, gdyż tutaj i tak o niebo lepsze są UHC/OIII/Hbeta.

Edytowane 17 Kwietnia przez MichalKaczan