Asteryzmy

[megrez23]

Asteryzm – w astronomii, układ gwiazd tworzący na sferze niebieskiej pewien widoczny wzór, jednakże nie zaliczany do któregokolwiek z oficjalnych gwiazdozbiorów. Asteryzm to części jednego gwiazdozbioru oficjalnego lub sąsiadujących ze sobą. Gwiazdy tworzące asteryzm zwykle nie są ze sobą w żaden sposób fizyczne powiązane, a ich pozorna bliskość jest jedynie wynikiem rzutowania na sferę niebieską z punktu odniesienia obserwatora na Ziemi (lub innego punktu odniesienia).

Powyżej definicja, a w kolejnych postach postanowiłem przedstawiać szkice asteryzmów. Dla wielu to temat dobrze znany, niejednokrotnie opisywany, ale dla mnie to prawdziwa terra incognita i dlatego ten temat.

1. Jako pierwszy, jeden z najbardziej znanych Collinder 399, Cr 399, czyli popularny „wieszak”. Odnajdziemy go z łatwością w gwiazdozbiorze Liska.

Moja obserwacja i szkic pochodzi z 19 sierpnia 2023, warunki podmiejskie – balkonowe. Wykorzystałem refraktor ED120 SW - f/7.5, zawieszony na EQ5 z prowadzeniem w osi RA.

Rysunek uwzględnia pole widzenia okularu SWA 32mm FOV 70°, powiększenie 28X. Dostrzegłem również gromadę otwartą NGC 6802 (rysunek), trochę lepiej widoczną w SWA 26mm FOV 70°, powiększenie 35x.

            

To chyba tyle na początek.

Pozdrawiam Jarek

 

Edytowane 23 Sierpnia 2023 przez megrez23

[felcia97]

Przepraszam, że się wcinam ale czy mógłbyś oprócz kontynuacji tego bardzo ciekawego wątku również umieszczać (aktualizować) nazwy i opis asteryzmu również w LEKSYKONIE. Niekoniecznie pod hasłem asteryzmu ale np. W jak Wieszak. Pozdrawiam 

[Ciekawska]

Skoro mowa o Wieszaku to pozwolę sobie dodać, że jest to świetny obiekt do pokazania osobom na codzień niezwiązanych z obserwacjami w ramach nawet takich drobnych pokazów "po sąsiedzku" - jeszcze nie zdarzyło mi się, żeby kogoś nie zachwycił, niezależnie od jakości nieba (czy to znośne Bortle 4, czy świecące krakowskie Bortle 7-8), wykorzystanego instrumentu oraz od tego, czy oglądała go koleżanka z gimnazjum, kolega ze studiów, rodzice czy dziadkowie. Za każdym razem w momencie, gdy obserwujący dostrzegał ten charakterystyczny kształt, reakcja była podobna i bardzo pozytywna - zaskoczenie, uśmiech i zachwyt, że te odległe słońca ułożyły się akurat w tak przyziemny kształt. Pod niebem ciemniejszym niż centrum Krakowa dodatkowym efektem wow jest skrzące się delikatnie tło, pośród którego znajduje się Wieszak (w centrum miasta efekt wow wywołuje fakt, że w ogóle udało się coś zobaczyć). 😄

[megrez23]

2. Kolejnym, znacznie trudniejszym do odnalezienia i obserwacji jest asteryzm "muchomor lub diament delfina". Jest to niewielki obszar o rozmiarach 13' x 10', który zlokalizujemy w tymże gwiazdozbiorze.

Jego charakterystyczny kształt doskonale widać już przy powiększeniu 28x, w moim przypadku z wykorzystaniem okularu SWA 32mm FOV 70°.

Poniższy szkic wykonałem 26 sierpnia 2023 w warunkach podmiejskich – balkonowych, przy bezchmurnym niebie o przejrzystości 5/6. Wykorzystałem refraktor ED120 SW - f/7.5 zawieszony na EQ5 z prowadzeniem w osi RA. W czasie obserwacji zastosowałem powiększenie 86x, na które pozwala mi okular Pentax XL 10.5 mm. Posiadacze większych teleskopów jako bonus powinni dostrzec niewielką galaktykę NGC 7025. Do końca nie jestem pewien czy mi się udało ją wyłuskać z tła w moich warunkach. Jeśli tak, to była to delikatna smużka odchodząca od jednej z gwiazd. Ma ona jasność 12,9^m i rozmiary 1,9' x 1,2'.

"Muchomor" jest niewątpliwie kolejnym układem, któremu warto się przyjrzeć uważnie.

Edytowane 26 Sierpnia 2023 przez megrez23

[megrez23]

Nie spodziewałem się, że lornetka, a właściwie dwie lornetki staną się tak pożądanymi narzędziami obserwacji w moim przypadku. No cóż, jeśli bawimy się w obserwację asteryzmów są one nieodzowne. Natomiast świadome obserwacje dużych obszarów nieba nabierają zupełnie innego smaku, niż takie bezwiedne przeglądy nieboskłonu. I o tym będzie ten i kolejny post.

3. Byk (Ciołek) Poniatowskiego to asteryzm znajdujący się w gwiazdozbiorze Wężownika na wschód od gwiazdy β Ophiuchi (Cebalrai) i γ Ophiuchi. Ten układ to wszystko, co pozostało po dawnej konstelacji o tej samej nazwie. Jest podobny do gromady otwartej Hiady o kształcie litery V w zodiakalnym gwiazdozbiorze Byka. Asteryzm tworzą słabe gwiazdy 66, 67, 68, 70 i 73 Ophiuchi. Sądzę, że bez problemu odnajdzie go nawet początkujący obserwator, chociaż w moim przypadku nie było to takie oczywiste od początku, ale o tym poniżej.

Poniżej szkic asteryzmu wykonany na podstawie obserwacji z 23,24 oraz 26 sierpnia 2023 przy użyciu lornetek Orion 2x54 Ultra Wide Angle 36° i Zenith 10x50 5.5° w warunkach podmiejskich balkonowych.

Moja przygoda z tym asteryzmem zaczęła się 23 sierpnia br, kiedy w wyniku niedoczytania materiałów znalezionych w Sieci sądziłem, że to po prostu gromada otwarta IC 4665. Dzięki tej pomyłce zawdzięczam powstanie poniższego szkicu wspomnianej gromady:

To jeszcze nie koniec całego procesu poznawania tego układu. Następnie, kiedy już przyswoiłem perfekcyjnie całą, jak mi się wtedy wydawało wiedzę, podziwiałem układ składający się z gwiazd: β, γ, 66, 67 oraz 68 Ophiuchi. Wszystko było super do momentu kiedy rozpoczął się proces przenoszenia wrażeń wzrokowych na papier. Nagle minie olśniło, kiedy kolejny raz analizowałem materiały, że jednak to co brałem wcześniej za "ciołka" nim nie jest, a opisywany układ jest tym symetrycznym o kształcie litery V.

Powyższa grafika to właściwie złożenie dwóch pol widzenia lornetki Zenith 10x50 5.5°, widok w lornetce Orion 2x54 Ultra Wide Angle 36° to już totalny odjazd w krainę wyobraźni.

 

Edytowane 27 Sierpnia 2023 przez megrez23

[megrez23]

4. 24 sierpnia 2023, zachodzący Księżyc w pierwszej kwadrze i niebo zasnute jakimś wysokim cirrusem potęgującym poświatę lamp. Śmiało można rzec, że szału nie było przynajmniej do momentu kiedy odnalazłem kolejny asteryzmu w lornetce Orion 2x54 Ultra Wide Angle 36°. Niezbyt wysoko na drzewami pobliskiego wzgórza, gdzieś na pograniczu Koziorożca i Strzelca dostrzegłem unoszący się w przestrzeni idealnie dopasowany do otocznia magiczny kształt przypominający latawiec. Był to typowo "lornetkowy" asteryzm noszący nazwę Terebellum, co z łacińskiego oznacza świder lub śrubę. Niekiedy układ jest określany jako Herman’s Cross.

Poniżej rysunek wykonany na podstawie obserwacji lornetką Orion 2x54 Ultra Wide Angle 36°. Oddaje mniej więcej to co mogłem zobaczyć po raz pierwszy w życiu tamtej nocy.

 

 

 

Edytowane 31 Sierpnia 2023 przez megrez23

[megrez23]

5. Kolejny asteryzm to znajdujący się w gwiazdozbiorze Wodnika układ czterech gwiazd, który początkowo zaliczano do gromad otwartych. Został on odkryty 4 października 1780 przez Charlesa Messiera i jest oznaczony jako M73, NGC 6994. Układ przypomina literę Y lub V.

Obiekt został przeze mnie po raz pierwszy rozpoznany 24 sierpnia 2023 roku. Jest to jak do tej pory najtrudniejszy do zlokalizowania oraz obserwacji z prezentowanych w tym wątku asteryzmów ze względu na małą obserwowaną jasność 9^m oraz średnicę kątową 2,8’.

Poniższy szkic wykonałem 4 września 2023 korzystając z refraktora ED120 SW, f/7.5 oraz okularu Baader Genuine Ortho 5mm, powiększenie 180x. Niebo było przysłonięte wysokim cirrusem, a seeing w skali Antoniadiego tej nocy oceniam na IV. Układ trzech gwiazd przypominający trójkąt równoboczny jest łatwy do dostrzeżenia w moich podmiejskich warunkach, natomiast wyzerkanie 4 składnika jest nieco trudniejsze.

Przyglądając się Messierowi 73 warto także wycelować teleskop w znajdującą się w sąsiedztwie gromadę kulistą M72 oraz wszystkim dobrze znaną (przynajmniej ze słyszenia) mgławicę planetarną Saturn.

 

[megrez23]

6. Spłaszczony Orion - to szósty ze sporządzonej przeze mnie długiej listy asteryzmów do zamieszczania w tym wątku. Odnalazłem go bez problemu w konstelacji Delfina.

Obserwacji dokonałem 10 września 2023 używając lornetki Zenit 10x50 w podmiejskich warunkach balkonowych. To bardzo ciekawy układ, być może przedstawia Oriona w dalekiej przyszłości, albo przeszłości. Wiem, że w przypadku takich układów różnie można interpretować to co widzimy, ale dla mnie analogia jest widoczna. Dodam jeszcze, że warunki były całkiem dobre, niebo bezchmurne i duża przejrzystość powietrza.

[megrez23]

7. Kąt prosty, asteryzm który z łatwością odnajdziemy w gwiazdozbiorze Wodnika na wschód od znanej i lubianej gromady kulistej M2.

Poniższy rysunek z 10 września 2023 powstał na podstawie obserwacji w podmiejskich warunkach balkonowych z wykorzystaniem lornetki Zenith 10x50. Układ podziwia się bardzo przyjemnie, między innymi dzięki obecności gromady kulistej (do naniesienia, której na papier użyłem suchej pasteli - jednym słowem odkrywam świat szkiców astronomicznych na nowo).

Edytowane 16 Września 2023 przez megrez23

[midimariusz]

wczoraj zrobiłem kilka zdjęć tych asteryzmów

[Erik68]

Tak z innej beczki ,czy przy zdjęciach ( przynajmniej niektórych) używałeś NV?

[midimariusz]

Nie mam już noktowizora

Nie.

 

[midimariusz]

Jeszcze asteryzm Muchomor.

 

 

 

Edytowane 9 Października 2023 przez midimariusz

[polaris]

To jeden z moich ulubionych asteryzmów, szczególnie że zaraz obok leży galaktyczka NGC 7025.

I jakby co, to MUCHOMOR 🙂

[midimariusz]

12 minut temu, polaris napisał:

To jeden z moich ulubionych asteryzmów, szczególnie że zaraz obok leży galaktyczka NGC 7025.

I jakby co, to MUCHOMOR 🙂

Dzięki za zwrócenie uwagi. Sam nie nie wiem czemu ubzdurała mi się pisownia przez "ó".

Poprawione.

[megrez23]

Nie myślcie, że jestem jakimś "ważniakiem", ale w tym dziale mamy Astoszkice. Najlepiej założyć drugi wątek ze zdjęciami, z którego sam chętnie skorzystam wzbogacając wiedzę.

Pozdrawiam Jarek 

Edytowane 9 Października 2023 przez megrez23

[midimariusz]

Tak zrobię.

 

[Koszy89]

Pewnie znasz , a jesli nie to proszę  😉 , Microsoft Word - Asterisms_EN_VER4.2.doc (waarnemen.com)

[Krzysztonn]

Tymczasem poranna Wenus podłączyła się do asteryzmu "sierp" w konstelacji Lwa

[Erik68]

4 godziny temu, Krzysztonn napisał:

Tymczasem poranna Wenus podłączyła się do asteryzmu "sierp" w konstelacji Lwa

Fajny szkic ,taki realistyczny....

[Krzysztonn]

Sorki .Racja nie doczytałem , że tylko szkice ,a też zmyliły mnie wcześniejsze zdjęcia. Będe pamiętał. Szkice to szkice.

[ignisdei]

Utworzyłem nowy dział Asteryzmy w dziale  obserwacyjnym/gwiazdy. 

Admin 

[midimariusz]

I jak tam idzie szkicowanie asteryzmów?

Coś ucichło ostatnio. Ostatni szkic sprzed roku.

[megrez23]

Cześć. Długie okresy niepogody wybiją mnie z rytmu obserwacyjnego. Pozo tym temat w zamyśle miał być uzupełniany szkicami, a stał się bigosem rysunkowo - zdjęciowym. Liczyłem na ewentualne szkice pozostałych Forumowiczów.

Pozdrawiam Jarek 

[midimariusz]

Moje zdjęcia możesz usunąć. Ja nie mam jak.  Szkicy asteryzmow niestety nie robiłem.

 

Może niech admin posprząta.

 

Edytowane 23 Września 2024 przez midimariusz

[megrez23]

Cześć, zamierzam reaktywować temat.
Załączam link do listy asteryzmów (mam nadzieję, że nie sprowokowałem astro-fotografów)🙂

https://www.astroleague.org/wp-content/uploads/2023/10/Asterism_List_6.pdf

 

Edytowane 8 Marca przez megrez23

[megrez23]

8. Asteryzm Bumerang - doskonale prezentuje się w lornetce DO Extreme 7x50 ED. Obserwacja i szkic z dnia 6 marca bieżącego roku. Z łatwością odnajdzie i rozpozna go każdy w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa kierując lornetkę na wschód od gwiazdy Wezen. Warto również zwrócić uwagę na kolory gwiazd, które znajdują się w polu widzenia.

 

                     

[megrez23]

9. Asteryzm Pakan's 3 - szkic z 16 marca 2025 wykonany około 20-ej z wykorzystaniem lornetki Helios 20X80. Prezentowana grafika jest negatywem rysunku wykonanego w czasie obserwacji /lornetka w rzeczywistości obejmuje szersze pole widzenia, niż na poniższej grafice/.               

Dodaję jeszcze zdjęcie wspomnianej lornetki zawieszonej na głowicy Manfrotto MVH500AH, bajka.

Edytowane 17 Marca przez megrez23

[megrez23]

10. Róg jednorożca, to niewielki asteryzm, który bez trudu możemy odnaleźć w gwiazdozbiorze Jednorożca /Monoceros - Mon/. W lornetce Helios 20*80 przypomina błyszczący klejnot na prawo od gwiazdy HD 48217.

Poniższy szkic z 18 marca 2025 wykonany z użyciem Maksutova SKYMAX 150 i okularów SWA 32 mm oraz 26 mm FOV 70° /77x, 63x/.

[megrez23]

11. Na wschód od gwiazdy 36 Sextantis - HD 93102 odnajdziemy asteryzm gwiezdny kałasznikow, albo jak kto woli topór. Jak to już bywa z tego typu tworami ludzkiej wyobraźni, interpretacja dowolna.

Prezentowany poniżej szkic wykonałem 19 marca 2025 roku, korzystając z lornetki Helios 20*80.